تحقیق و توسعه زیر بنای فناوری

بسمه تعالی

تحقیق و توسعه زیر بنای فناوری

1- مقدمه : با توجه به شکاف عمیق و در حال گسترش بین ما و کشورهای پیشرفته صنعتی از نظر نوآوریهای فناورانه و خطر عقب ماندن از قافله علم و فناوری چاره ای جز ارتقاء سطح فناوری، توسعه منابع انسانی و تولید اطلاعات و دانش فنی مورد نیاز و استفاده بهینه از آنها جهت تقویت مزیت رقابتی در بازار جهانی نداریم.

“تحقیق و توسعه” اصطلاح عامی است که فعالیت های بسیار گسترده از تحقیقات پایه، تحقیقات کاربردی ، تحقیقات توسعه ای و خدمات مهندسی نظیر ابداع، اختراع، طراحی محصول، نمونه سازی، آزمایش اولیه، تولید نیمه صنعتی، طراحی و ساخت ماشین آلات و ابزار، تدوین دانش فنی ،بهبود کمی و کیفی محصولات/ خدمات تا کاربردهای صنعتی، اقتصادی و اجتماعی آنها را به منظور تأمین نیازهای روز افزون جوامع بشری در بر می گیرد.

” فناوری (Technology) ” به معنی و مفهوم مجموعه ای از ابزارها و تجهیزات، روشها ، فرآیندها، مهارت ها و دانش ها که بوسیله آنها کالا/خدماتی ارائه می شود خود محصولی است که در تحقیق و توسعه تولید می شود و به همین دلیل تحقیق و توسعه ( research & Development) را زهدان فناوری
می نامند و مأموریتی بالاتر از ایجاد و توسعه فناوری برای آن نمی توان تصور نمود .

انجام فعالیت تحقیق و توسعه یکی از اثر بخش ترین کارهایی است که مدیران بنگاه های اقتصادی در کشورهای صنعتی همواره بدان توجه ویژه ای داشته اند، بطوریکه سهم هزینه مربوط به این فعالیت نسبت به فروش محصولات بنگاه، شاخصی برای توسعه یافتگی و معرف اقتصاد دانش بنیان مبتنی بر صنایع برتر (High tech) محسوب می شود. مهمترین نقش واحد تحقیق و توسعه در هر واحد تولیدی به عنوان “کارخانه تولید فناوری” عبارت از انجام فعالیت های تحقیقی و توسعه ای در یک روند تعاملی
( تبادل دو طرفه) با سایر بخشهای کارخانه از قبیل تولید و بازاریابی و کیفیت و … تا کالا/خدماتی بهتر از قبل تولید نموده و در نهایت منجر به بهره وری بیشتر عوامل تولید و ایجاد فناوری برتر گردد.

اقدامات واحد تحقیق و توسعه صرفنظر از نوع و ماهیت صنعت در هر مقطع از حیات خود، بستگی به عوامل درون سازمانی و برون سازمانی مرتبط با منحنی عمر فناوری دارد که براساس آن در هر مقطع از فرآیند تولید فناوری اقدام معینی را می بایست اتخاذ نماید.

فناوری، عنصری پویا و زنده است که همانند سایر موجودات زنده، تولید و رشد داشته و سپس به مرحله فرسودگی و پیری رسیده نهایتاً منسوخ شده و از گردونه خاج خواهد شد و طول این دوران از تولد تا مرگ بستگی تام به
رشد یافتگی فناوری های دیگری دارد که می تواند با پویایی و قدرت بیشتر جایگزین آنها شود.

در زمانی نه چندان دور، عمر مفید یک فناوری 20 تا 30 سال تصور می شد و براساس همین پیش فرض، سود آوری طرح و نرخ برگشت سرمایه تعریف می گردید ولی در جهان امروز ممکن است طول عمر مفید یک فناوری کمتر از 3 تا 5 سال باشد و بعد از آن دیگر بنگاه تولیدی وابسته به آن فناوری غیر اقتصادی و به زبان عامیانه مرده است و آن فناوری منسوخ شده، به سرعت از گردونه اقتصاد خارج می شود و بعضاً مشاهده می شود که فناوری بظاهر جدید و ماشینی آلات یک واحد تولیدی هنوز از جعبه فابریک خارج نشده و نصب و راه اندازی نگردیده از زمره فناوری های غیر کارآمد قرار گرفته است و شاهد این مدعا حجم بسیار گسترده ماشین آلات دست دومی است که در کشورهای صنعتی در معرض فروش گذاشته می شود و عمدتاً با قیمت های نازل نیز عرضه می گردد. در شرایطی که رشد یافتگی و تغیرات در فناوری ها با این شدت و سرعت در حال دگرگونی است، توجه و رصد دائم فناوری و بازار از جمله
حوزه هایی است که اهمیت و ضرورت نهادینه شدن واحد تحقیق و توسعه را در بنگاه ها بیش از بیش مورد تأکید
قرار می دهد.

2- فعالیت های عمده تحقیق و توسعه بنگاهی عبارتند از :

2-1: شناخت الگوی رفتاری فناوری برای انتخاب و راهبرد مناسب (تصمیم گیری برای نحوه دستیابی به محصول/ فناوری)

2-2: انتخاب فناوری مناسب

2-3: پیش بینی روند انتقال فناوری

2-4: جذب و تطبیق فناوری وارداتی ( بومی کردن فناوری)

2-5: فرآیند مهندسی معکوس جهت اصلاح، نوآوری و توسعه فناوری وارداتی

2-6: انجام نوآوری فناورانه شامل:

2-6-1: تشخیص فرصت

2-6-2: شکل دادن ایده

2-6-3: راه حل یابی ابداعی مسأله(TRIZ)

2-6-4: نمونه سازی

2-6-5: توسعه تجاری

2-6-6: بهره برداری و انتشار

3- حوزه های نوآوری فناورانه عبارتند از:

3-1: بهبود مستمر مواد، محصول، فرآیندها و سیستمها

3-2: ایجاد اجزاء جدید، فرآیند یا تکنیک جدید در یک سیستم بزرگتر

3-3: تولید محصول / فرایند/ سیستم جدید برای بازار موجود و یا آتی

3-4: تدوین و الگوی کسب و کار جدید

3-5: آینده نگری ظهور و افول فناوری های مرتبط با فعالیت بنگاه

همانگونه که ملاحظه می شود، فعالیت ” تحقیق و توسعه” که مبتنی بر فرآیند نوآوری فناورانه می باشد، در برگیرنده صدها فعالیت از مرحله شکل گیری ایده ، طراحی ، نمونه سازی، آزمایش اولیه تا تولید
نیمه صنعتی است که از تحقیقات پایه برای ایجاد ایده و طرح نو در مورد مواد، محصول یا فرایند جدید گرفته تا تحقیقات کاربردی برای طراحی محصول جدید و تحقیقات توسعه ای برای ایجاد بهبود اساسی (رادیکال) در فرآیند ساخت فناوری و خدمات مهندسی در طراحی آزمون ها، آزمایش اولیه و تولید
نیمه صنعتی و نهایتاً انتقال از نمونه سازی به تولید نیمه انبوه را شامل می گردد که بدون انجام آن در قالب ” واحد تحقیق و توسعه فناوری” در دل بنگاه و با همکاری مراکز علمی و پژوهشی امکان موفقیت در دستیابی به فناوری جدید ضعیف خواهد بود و موجب عقب ماندن از کاروان علم و فناوری می شود.

**مدرس دانشگاه و مشاور صنعت ( عضو کمیته علمی همایش)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *